Świętokrzyski Park Narodowy

Świętokrzyski Park Narodowy - Puszcza Jodłowa, gołoborza i najważniejsze szczyty Łysogór

Świętokrzyski Park Narodowy chroni najcenniejsze fragmenty Gór Świętokrzyskich: pasmo Łysogór z Łysicą i Łysą Górą, stare lasy określane mianem Puszczy Jodłowej oraz charakterystyczne gołoborza. To miejsce na pieszą wycieczkę, podczas której przyroda spotyka się z historią i tradycją Świętego Krzyża.

Najważniejsze informacje

Park obejmuje około 7,7 tys. ha w województwie świętokrzyskim. Nie jest atrakcją skupioną w jednej miejscowości: jego obszar leży na terenach kilku gmin, a siedziba zarządcy znajduje się w Bodzentynie. Najczęściej wybierane rejony wycieczek to Święta Katarzyna i Łysica, a także Nowa Słupia, Huta Szklana oraz Łysa Góra ze Świętym Krzyżem.

Największymi skarbami przyrodniczymi są lasy jodłowo-bukowe, wychodnie skalne i gołoborza, czyli rozległe rumowiska bloków piaskowca kwarcytowego. Wędrując po Parku, można zobaczyć krajobraz powstający przez miliony lat, a zarazem obszary pozostawione naturalnym procesom przyrodniczym.

Co warto zobaczyć?

Łysica i Puszcza Jodłowa

Masyw Łysicy jest najwyższą częścią Gór Świętokrzyskich. Popularna trasa ze Świętej Katarzyny prowadzi przez las jodłowo-bukowy, obok kapliczki i źródełka św. Franciszka, a następnie kamienistym podejściem ku grzbietowi. W masywie znajduje się również skałka Agata, uznawana na podstawie współczesnych pomiarów za najwyższy wierzchołek pasma.

Łysa Góra, gołoborze i Święty Krzyż

Łysa Góra, nazywana też Łyścem lub Świętym Krzyżem, wznosi się na 595 m n.p.m. Przy szczytowej części masywu udostępniono galerię widokową, z której można oglądać rozległe gołoborze na północnym stoku. W sąsiedztwie tras Parku znajduje się pobenedyktyński zespół klasztorny na Świętym Krzyżu oraz relikty kamiennego wału wiązanego z wczesnośredniowiecznym ośrodkiem kultowym.

Inne miejsca na trasie

Na dłuższy spacer warto wybrać ścieżkę „Śladem kolejki wąskotorowej”, biegnącą między rejonem Nowej Słupi i Świętej Katarzyny. Park udostępnia również inne ścieżki edukacyjne, które pomagają lepiej poznać jego lasy, geologię i dziedzictwo kulturowe.

Jak wygląda zwiedzanie?

Park zwiedza się pieszo wyłącznie po oznakowanych szlakach oraz udostępnionych ścieżkach. Najdogodniejsze punkty rozpoczęcia wycieczek to Święta Katarzyna dla wejścia na Łysicę, Nowa Słupia dla podejścia na Łysą Górę oraz Huta Szklana, skąd prowadzi łagodniejsza, utwardzona trasa w kierunku Świętego Krzyża.

Przejście na Łysicę lub na Łysą Górę pozwala zwykle zaplanować kilkugodzinną wycieczkę, natomiast przejścia łączące kilka odcinków Parku wymagają całego dnia i dobrego przygotowania. Nawierzchnia bywa kamienista, nierówna i śliska po opadach, dlatego potrzebne są pełne buty turystyczne oraz zapas wody.

Zwiedzanie z psem: zasady są ograniczone. Pies prowadzony na smyczy może wejść na odcinek Huta Szklana - Łysa Góra oraz na ścieżkę pieszo-rowerową między Świętą Katarzyną a Podgórzem. Na pozostałych szlakach pieszych, ścieżkach edukacyjnych i w obiektach edukacyjnych Parku obowiązują ograniczenia.

Historia w skrócie

Ochrona najcenniejszych fragmentów Łysogór rozwijała się już przed II wojną światową, gdy tworzono tu rezerwaty przyrody. Świętokrzyski Park Narodowy został powołany rozporządzeniem Rady Ministrów z 1 kwietnia 1950 r. Jego zadaniem jest ochrona lasów, gołoborzy, ekosystemów nieleśnych oraz wyjątkowego krajobrazu najwyższego pasma Gór Świętokrzyskich.

Łysa Góra od wieków była ważnym miejscem pielgrzymkowym, związanym z klasztorem i relikwiami Drzewa Krzyża Świętego. Funkcjonujące w regionie opowieści o czarownicach i sabatach należą natomiast do lokalnego folkloru, a nie do udokumentowanych wydarzeń historycznych.

Informacje praktyczne

Wstęp: za wejście na udostępnione szlaki i trasy Parku pobierana jest opłata przez cały rok. Galeria widokowa na gołoborzu może mieć odrębne zasady wstępu. Aktualne bilety, godziny działania obiektów i komunikaty turystyczne należy sprawdzić przed wyjazdem u zarządcy Parku.

Sezonowość: Park można odwiedzać o każdej porze roku, lecz warunki na szlakach zależą od pogody. Wybrane ścieżki są udostępniane tylko sezonowo, a przy silnym wietrze, oblodzeniu, pracach terenowych lub zagrożeniu przyrodniczym poszczególne odcinki mogą zostać czasowo zamknięte.

Dla rodzin i osób o ograniczonej mobilności: dojście z Huty Szklanej jest mniej kamieniste niż podejście z Nowej Słupi, lecz przed wizytą warto sprawdzić aktualną dostępność trasy i galerii. Na stromych oraz leśnych odcinkach nie należy zakładać pełnej dostępności dla wózków.

Atrakcje w pobliżu

Po wędrówce warto odwiedzić Święty Krzyż i Nową Słupię, gdzie działa Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego. W Hucie Szklanej znajduje się Osada Średniowieczna, a w Bodzentynie można zobaczyć ruiny zamku biskupów krakowskich. Dobrym uzupełnieniem pobytu są także miejscowości u podnóża Łysogór, zwłaszcza Święta Katarzyna i Kakonin.

Dlaczego warto odwiedzić?

Świętokrzyski Park Narodowy pozwala połączyć niezbyt długą górską wędrówkę z poznawaniem wyjątkowej przyrody, geologii i historii regionu. Gołoborza, cieniste lasy Puszczy Jodłowej, Łysica oraz panorama z rejonu Łysej Góry tworzą różnorodne cele wycieczek dla osób rozpoczynających przygodę z górami i dla bardziej doświadczonych piechurów.