Wieża Ciśnień We Wschowie

Wieża ciśnień we Wschowie - modernistyczny symbol miejskich wodociągów

Wieża ciśnień we Wschowie jest jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków techniki w mieście. Wznosi się na skraju Parku Wolsztyńskiego, przy ulicy Wolsztyńskiej, i przypomina o rozbudowie nowoczesnej sieci wodociągowej na początku XX wieku.

Budowla ma około 35-36 metrów wysokości. Według lokalnych materiałów turystycznych nadal pełni funkcję związaną z miejskim systemem wodociągowym, dlatego nie jest regularnie udostępniana do zwiedzania. Można natomiast swobodnie obejrzeć ją z zewnątrz podczas spaceru po parku.

Budowa nowoczesnych wodociągów

Prace nad nowoczesnym systemem zaopatrzenia Wschowy w wodę rozpoczęto w pierwszej dekadzie XX wieku. W 1909 roku rada miejska podjęła przygotowania do inwestycji, a w wyniku konkursu ogłoszonego rok później jej wykonanie powierzono Maxowi Hemplowi z Berlina.

Ujęcie wody i stację pomp umieszczono w południowej części miasta, w pobliżu dawnej cukrowni. Wieżę zaplanowano natomiast po przeciwnej stronie Wschowy, na wyżej położonym terenie przy drodze prowadzącej w stronę Wolsztyna. Budowę całego systemu przeprowadzono w latach 1913-1914.

Jak działała wieża ciśnień?

W górnej części budowli umieszczono nitowany zbiornik mogący pomieścić około 250 m³ wody. Zgromadzona na odpowiedniej wysokości woda była rozprowadzana do miejskiej sieci dzięki sile grawitacji, co pomagało utrzymać wymagane ciśnienie w instalacji.

Zbiornik wsparto na nowoczesnej jak na początek XX wieku konstrukcji słupowej. Rozwiązanie pozwoliło ograniczyć ciężkość bryły i wyraźnie oddzielić smukły trzon od poszerzonej części zbiornikowej.

Architektura wieży

Wschowska wieża nie jest budowlą neogotycką ani typowym przykładem XIX-wiecznego historyzmu. Max Hempel zastosował w niej rozwiązania charakterystyczne dla wczesnego modernizmu, podporządkowując wygląd obiektu jego technicznej funkcji.

Bryłę tworzą:

• smukły, stopniowo zwężający się trzon,
• pionowe podziały podkreślające wysokość,
• niewielkie, regularnie rozmieszczone okna,
• poszerzona część mieszcząca zbiornik,
• galeria biegnąca wokół górnej kondygnacji,
• wysoki dach nadający wieży rozpoznawalną sylwetkę.

Mimo użytkowego przeznaczenia projekt otrzymał starannie opracowane proporcje i detale. Wieża miała nie tylko obsługiwać wodociągi, lecz także stanowić widoczny symbol modernizacji miasta.

Remont i iluminacja

W 2011 roku wieżę odnowiono w związku z obchodami stulecia wschowskich wodociągów. Wykonano również zewnętrzną iluminację, dzięki której budowla jest dobrze widoczna po zmroku i szczególnie efektownie prezentuje się w otoczeniu parkowego starodrzewu.

Podczas obchodów obiekt przez krótki czas udostępniano zwiedzającym. Brakuje jednak aktualnej informacji o regularnych wejściach do wnętrza, dlatego nie należy planować zwiedzania bez wcześniejszego komunikatu zarządcy lub organizatora wydarzenia.

Park Wolsztyński

Wieża stoi przy północnym skraju Parku Wolsztyńskiego. Parkowe alejki umożliwiają obejrzenie budowli z kilku stron oraz wykonanie zdjęć bez wchodzenia na teren techniczny.

W tej części parku rozpoczyna się również Bluszczowy Szlak, wyznaczony w 2011 roku jako trasa przybliżająca przyrodę i historię miejsca. W pobliżu znajdował się dawniej pomnik upamiętniający żołnierzy poległych w bitwie pod Wschową w 1706 roku.

Co warto zobaczyć?

Podczas wizyty warto zwrócić uwagę na:

• proporcje smukłego trzonu,
• poszerzoną kondygnację zbiornikową,
• galerię otaczającą górną część wieży,
• regularny układ okien,
• wejście z niewielkim naczółkiem,
• nocną iluminację,
• położenie budowli wśród drzew Parku Wolsztyńskiego.

Wieżę najlepiej oglądać z pewnej odległości, ponieważ dopiero wtedy dobrze widoczna jest jej pełna sylwetka.

Warto wiedzieć przed wizytą

Lokalizacja

Wieża znajduje się przy ulicy Wolsztyńskiej, na skraju Parku Wolsztyńskiego, przy północno-zachodnim wyjeździe ze Wschowy. Podawana wcześniej ulica Kościuszki jest nieprawidłowa.

Zwiedzanie

Obiekt nie prowadzi regularnej sprzedaży biletów ani stałych godzin zwiedzania wnętrza. Wieża jest częścią infrastruktury technicznej i na co dzień należy ją oglądać wyłącznie z zewnątrz.

Informacje o ewentualnych okazjonalnych wejściach mogą pojawiać się podczas lokalnych wydarzeń, ale przed przyjazdem wymagają potwierdzenia u organizatora.

Czas wizyty

Na obejrzenie budowli z zewnątrz i wykonanie zdjęć wystarczy około 15-20 minut. Spacer po Parku Wolsztyńskim może wydłużyć wizytę do około godziny.

Fotografowanie

Najlepsze ujęcia można wykonać z parkowych alejek. Korony drzew tworzą naturalne obramowanie wieży, natomiast po zmroku uwagę zwraca jej iluminacja.

Nie należy przechodzić przez ogrodzenia ani wchodzić na teren techniczny. Wykonywanie zdjęć z ogólnodostępnych ścieżek nie wymaga wejścia do obiektu.

Co warto zobaczyć w pobliżu?

Wizytę pod wieżą można połączyć ze zwiedzaniem:

• Lapidarium Rzeźby Nagrobnej,
• zespołu klasztornego franciszkanów,
• rynku i ratusza,
• kościoła Żłóbka Chrystusa - Kripplein Christi,
• kościoła farnego św. Stanisława Biskupa,
• pozostałości murów miejskich,
• dawnego Zamku Królewskiego.

Wieża jest oddalona od najważniejszych zabytków starówki, dlatego najlepiej potraktować ją jako dodatkowy punkt dłuższego spaceru lub krótkiego przejazdu po Wschowie.

Dlaczego warto zobaczyć wieżę ciśnień?

Wschowska wieża pokazuje, że obiekty komunalne projektowano nie tylko z myślą o ich funkcji. Przemyślane proporcje, modernistyczna konstrukcja i położenie wśród parkowej zieleni sprawiły, że budowla stała się jednym z charakterystycznych elementów krajobrazu miasta.

To interesujący przystanek dla osób zainteresowanych historią techniki, architekturą przemysłową i rozwojem infrastruktury miejskiej. Wieża przypomina o przełomie, jaki dla mieszkańców Wschowy oznaczało uruchomienie nowoczesnych wodociągów w latach 1913-1914.