Zespół Dworsko-Parkowy w Roskoszy

Zespół Dworsko-Parkowy w Roskoszy - zabytkowa rezydencja niedaleko Białej Podlaskiej

Zespół Dworsko-Parkowy w Roskoszy należy do najciekawszych historycznych rezydencji Południowego Podlasia. Tworzą go późnoklasycystyczny dwór z elementami neogotyku, efektowna dawna stajnia cugowa, zabudowania gospodarcze oraz park krajobrazowy ze stawami, alejami i wiekowym drzewostanem.

Obecnie w zabytkowym kompleksie działa Europejskie Centrum Kształcenia i Wychowania OHP. Miejsce łączy więc funkcję historycznej rezydencji z działalnością edukacyjną, szkoleniową, noclegową i rekreacyjną.

Co warto zobaczyć?

XIX-wieczny dwór

Zachowany do dziś murowany dwór powstał około 1840 roku z inicjatywy rodziny Michałowskich.

Projekt budynku przypisywany jest Franciszkowi Jaszczołdowi - architektowi działającemu na Podlasiu i projektującemu liczne rezydencje ziemiańskie.

Dwór reprezentuje przede wszystkim późny klasycyzm, ale jego architekturę urozmaicają elementy neogotyckie.

Szczególnie interesująca jest elewacja wschodnia z ostrołukowymi otworami, sterczynami i dekoracyjnym szczytem.

Dawna stajnia cugowa

Drugim wyjątkowo efektownym budynkiem jest dawna stajnia przeznaczona dla koni zaprzęgowych i masztalerzy.

Podobnie jak dwór, jej projekt przypisywany jest Franciszkowi Jaszczołdowi.

Budynek wzniesiono na planie litery H. Malowniczą bryłę tworzą boczne skrzydła, ryzality oraz charakterystyczne ośmioboczne wieżyczki.

Stajnia jest jednym z najlepiej zachowanych elementów dawnego zaplecza rezydencji.

Historia Roskoszy

Historia miejscowego majątku sięga XVI wieku. Funkcjonował tutaj folwark związany ze wsią Hrud, który w 1573 roku znalazł się w obrębie bialskich dóbr Radziwiłłów.

Już w drugiej połowie XVII wieku Katarzyna z Sobieskich Radziwiłłowa, siostra Jana III Sobieskiego, posiadała w Roskoszy niewielką drewnianą rezydencję podmiejską.

Kolejny ważny etap nastąpił za czasów Anny z Sanguszków Radziwiłłowej. Około 1730 roku powstał dla niej nowy drewniany pałacyk letni. Budowlę wiąże się z architektem Marcinem Wiśniewskim.

Rezydencja nie przetrwała do naszych czasów.

Michałowscy i obecny dwór

W 1807 roku dobra trafiły do Teodora Michałowskiego i jego żony Ludwiki.

Około 1818 roku Michałowscy wznieśli niewielki drewniany dworek, a około 1840 roku zastąpili go zachowaną do dziś murowaną rezydencją.

W tym samym czasie powstała reprezentacyjna stajnia cugowa.

Park angielski

Po 1822 roku wcześniejszy ogród barokowy wraz ze zwierzyńcem zaczęto przekształcać w rozległy park krajobrazowy w stylu angielskim.

Jego kompozycję tworzyły swobodnie prowadzone alejki, otwarte wnętrza widokowe, stawy, kanały i rozległe partie zieleni.

Do dziś zachowały się aleja dojazdowa, starodrzew, stawy oraz fragmenty dawnego układu wodnego i widokowego.

Łubieńscy, Mielżyńscy i Karscy

W 1842 roku Roskosz przeszła do rodziny Łubieńskich, a w latach 70. XIX wieku poprzez kolejne związki rodzinne znalazła się w rękach Mielżyńskich.

Z końcem XIX wieku wiąże się projekt znacznej przebudowy rezydencji wykonany przez Władysława Marconiego.

Projekt nie został jednak zrealizowany w planowanej formie. Prawdopodobnie stał się jedynie inspiracją dla części zmian wprowadzonych w istniejącym budynku.

Przez małżeństwo Heleny Mielżyńskiej z Aleksandrem Karskim majątek przeszedł następnie do rodziny Karskich.

Zniszczenia i odbudowa

Dwór został zniszczony podczas działań wojennych w 1915 roku, a następnie odbudowany.

Po II wojnie światowej majątek został przejęty przez państwo i przez wiele lat użytkowało go Państwowe Gospodarstwo Rolne.

Od 1993 roku działały tutaj placówki kulturalno-oświatowe.

W 1999 roku zespół przejęły Ochotnicze Hufce Pracy. Po kompleksowym remoncie utworzono Europejskie Centrum Kształcenia i Wychowania OHP.

Obecna funkcja zespołu

Roskosz nie jest klasycznym muzeum.

Europejskie Centrum Kształcenia i Wychowania wykorzystuje kompleks do działalności edukacyjnej, wychowawczej i szkoleniowej. Odbywają się tutaj również projekty międzynarodowe, konferencje i wydarzenia.

Ośrodek dysponuje miejscami noclegowymi, restauracją, salami konferencyjnymi i zapleczem rekreacyjnym.

Na terenie kompleksu działa również Wioska Ginących Zawodów z pracowniami związanymi między innymi z tradycyjnym kowalstwem, tkactwem, piekarstwem, rymarstwem i innymi dawnymi rzemiosłami.

Jak wygląda zwiedzanie?

Zabytek jest użytkowany na co dzień, dlatego nie funkcjonuje jak typowa rezydencja muzealna ze stałymi godzinami wejść i regularną trasą z przewodnikiem.

Teren zespołu można poznawać jako historyczne założenie dworsko-parkowe, natomiast wejście do użytkowanych pomieszczeń najlepiej wcześniej uzgodnić z administracją.

Kontakt z zarządcą jest szczególnie wskazany w przypadku grup zorganizowanych, zwiedzania wnętrz lub planowania dłuższej wizyty.

Informacje praktyczne

Rodzaj obiektu: zabytkowy zespół dworsko-parkowy.

Obecny dwór: około 1840 roku.

Styl: późny klasycyzm z elementami neogotyku.

Projekt: przypisywany Franciszkowi Jaszczołdowi.

Najważniejsze elementy: dwór, dawna stajnia cugowa, park angielski, starodrzew, stawy i historyczne zabudowania gospodarcze.

Obecna funkcja: Europejskie Centrum Kształcenia i Wychowania OHP.

Zwiedzanie wnętrz: najlepiej uzgodnić wcześniej z administracją.

Atrakcje w pobliżu

Biała Podlaska - warto zobaczyć zespół pałacowo-parkowy Radziwiłłów oraz historyczne centrum miasta.

Muzeum Południowego Podlasia - prezentuje historię, sztukę i kulturę regionu.

Janów Podlaski - miejscowość znana z historycznej stadniny koni arabskich i zabytków dawnego miasta biskupiego.

Dlaczego warto odwiedzić Zespół Dworsko-Parkowy w Roskoszy?

Roskosz jest interesującym przykładem dawnego majątku ziemiańskiego, w którym zachowały się nie tylko reprezentacyjny dwór i park, lecz także wyjątkowo efektowna stajnia cugowa oraz część historycznego zaplecza gospodarczego.

Dodatkową wartością jest historia miejsca związana z Radziwiłłami, Michałowskimi, Łubieńskimi, Mielżyńskimi i Karskimi.

Dzisiejsza działalność edukacyjna pozwala zachować kompleks w użytkowaniu i sprawia, że Roskosz pozostaje żywym zabytkiem, a nie jedynie dawną rezydencją oglądaną z zewnątrz.