Żuławska Kolej Dojazdowa (w skrócie ŻKD) to prawdziwa duma regionu i jedna z najbardziej unikalnych atrakcji turystycznych północnej Polski. Ta urokliwa kolejka wąskotorowa o rozstawie torów 750 mm łączy malownicze krajobrazy Żuław Wiślanych z popularnymi nadmorskimi kurortami Mierzei Wiślanej. W sezonie letnim stanowi nie tylko wspaniałą, pełną nostalgii formę rekreacji, ale również doskonałą, ekologiczną alternatywę dla zatłoczonych dróg dojazdowych nad morze.
Historia żuławskich wąskotorówek sięga końca XIX wieku. Ze względu na specyficzny, bagnisty i poprzecinany licznymi rzekami teren delty Wisły, budowa tradycyjnej kolei normalnotorowej była niezwykle trudna i kosztowna. System wąskich torów okazał się idealnym rozwiązaniem do transportu płodów rolnych - w tym ogromnych ilości buraków cukrowych z lokalnych upraw - oraz przewozu pasażerów. Przez dziesięciolecia gęsta sieć torowisk stanowiła gospodarczy krwiobieg całego regionu. Niestety, pod koniec XX wieku, wraz z szybkim rozwojem transportu samochodowego, kolejka przestała być rentowna i w 1996 roku ruch pociągów został całkowicie wstrzymany. Widmo rozebrania torowisk i zniszczenia taboru zostało jednak zażegnane dzięki ogromnej determinacji lokalnych samorządów oraz pasjonatów z Pomorskiego Towarzystwa Miłośników Kolei Żelaznych. To właśnie ich ciężka społeczna praca sprawiła, że na początku XXI wieku pociągi powróciły na ocalone fragmenty trasy.
Obecnie główna linia turystyczna Żuławskiej Kolei Dojazdowej prowadzi z Nowego Dworu Gdańskiego, przez Stegnę, aż do Sztutowa z jednej strony oraz do Mikoszewa (stacja Prawy Brzeg Wisły) z drugiej. Podróż zabytkowymi składami - w tym niezwykle popularnymi w upalne dni, otwartymi „letniakami" - odbywa się w niespiesznym tempie. Pozwala to na pełen relaks i podziwianie unikalnego, płaskiego krajobrazu depresji z jej charakterystycznymi polami, wierzbami i specyficzną architekturą żuławską. Rytmiczny stukot kół na łączeniach szyn i radosny dźwięk syreny lokomotywy przenoszą pasażerów w dawne, spokojniejsze czasy, gwarantując niezapomniane emocje podróżnym w każdym wieku.
Warto wiedzieć
- Na trasie kolejki, w miejscowości Rybina, znajduje się absolutnie unikalny zabytek techniki - obrotowy most kolejowy na rzece Szkarpawie z 1905 roku, który do dziś jest ręcznie obsługiwany przez pracowników kolei, by przepuścić żeglujące tamtędy jachty i statki.
- Przejażdżka ŻKD to genialny sposób na ominięcie słynnych, wakacyjnych korków tworzących się regularnie na drodze wojewódzkiej nr 501; zostawiając samochód w Nowym Dworze Gdańskim, można bezstresowo dotrzeć prosto na nadbałtyckie plaże.
- Stacja końcowa Prawy Brzeg Wisły w Mikoszewie usytuowana jest bardzo blisko przeprawy promowej, co umożliwia atrakcyjne połączenie wycieczki kolejowej z krótkim rejsem przez Przekop Wisły na Wyspę Sobieszewską i dalej do Gdańska.
- Codzienne funkcjonowanie kolejki opiera się w ogromnej mierze na pracy zaangażowanych wolontariuszy - miłośników kolei z całej Polski, którzy w czasie swoich urlopów pełnią funkcje konduktorów, kierowników pociągów, a nawet maszynistów.
