Pałac w Kozienicach, położony przy ulicy Parkowej 5, ma bogatą i złożoną historię, ściśle związaną z polską monarchią, a zwłaszcza z ostatnim królem Polski, Stanisławem Augustem Poniatowskim.
Historia i Związki z Królem:
Tereny dzisiejszego Kozienic były od wieków związane z polskimi królami. Już w XVI wieku król Zygmunt Stary wybudował tu dwór myśliwski, który później rozbudowano. Najważniejsze związki z Poniatowskimi rozpoczęły się jednak w XVIII wieku. Królem Stanisław August Poniatowski spędził w Kozienicach część swojego dzieciństwa, gdyż majątek ten należał do jego matki, Konstancji z Czartoryskich Poniatowskiej. Król darzył Kozienice sentymentem, o czym świadczą jego projekty i wizje dotyczące rozbudowy i upiększenia rezydencji. To na jego polecenie powstał rozległy park krajobrazowy, który otacza pałac do dziś.
Niestety, pierwotny pałac królewski uległ poważnemu pożarowi pod koniec XVIII wieku. Następnie, w XIX wieku, został odbudowany w stylu klasycystycznym, ale już nie z królewskim splendorem. Przez lata pałac zmieniał właścicieli i przeznaczenie, często adaptowany do bieżących potrzeb, co prowadziło do licznych przekształceń jego architektury. Budynek ucierpiał również podczas II wojny światowej, kiedy to został niemal całkowicie zniszczony.
Współczesność:
Obecny wygląd pałac zawdzięcza gruntownej odbudowie i modernizacji, która miała miejsce po II wojnie światowej. Chociaż współczesna bryła pałacu nie oddaje w pełni oryginalnego królewskiego charakteru sprzed XVIII wieku, to jednak nawiązuje do historycznych tradycji i stoi na fundamentach dawnej rezydencji. Zachowano przy tym ogólny, klasycystyczny styl, z dominantą okazałego portyku kolumnowego.
Dziś Pałac w Kozienicach pełni ważne funkcje publiczne i kulturalne. Mieści się w nim siedziba Starostwa Powiatowego w Kozienicach, a także Powiatowa Biblioteka Publiczna oraz Kozienicki Dom Kultury im. Bogusława Klimczuka. To sprawia, że pałac tętni życiem, służąc mieszkańcom regionu.
Pałac otoczony jest pięknym Parkiem im. Stanisława Augusta Poniatowskiego, który jest popularnym miejscem spacerów i rekreacji. W parku zachowało się wiele starodrzewu, pomniki przyrody, a także stawy i alejki. Historyczne związki z ostatnim polskim królem czynią Pałac w Kozienicach ważnym punktem na kulturalnej i historycznej mapie Mazowsza, świadczącym o bogatej przeszłości regionu.
