Zapora na Łomnicy w Karpaczu - malownicza tama u stóp Karkonoszy
Zapora na Łomnicy znajduje się w centrum Karpacza i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów hydrotechnicznych w polskich Sudetach. Powstała w latach 1910-1915 jako element rozbudowanego systemu ochrony przeciwpowodziowej stworzonego po katastrofalnych powodziach, które wielokrotnie nawiedzały Karkonosze. Szczególnie tragiczne skutki przyniosła powódź z 1897 roku, gdy wezbrane wody Łomnicy niszczyły mosty, drogi, gospodarstwa oraz linię kolejową.
Rzeka Łomnica należy do najbardziej gwałtownych karkonoskich rzek. Na krótkim odcinku pokonuje duże różnice wysokości, dlatego podczas intensywnych opadów szybko zamienia się w niebezpieczny żywioł. Budowa zapory miała ograniczyć skutki powodzi oraz zatrzymywać rumosz skalny spływający z górskich stoków.
Architektura i parametry techniczne
Budowla została wykonana z kamienia, betonu oraz granitowych bloków. Zapora ma charakter łukowy, a jej korona liczy około 105 metrów długości. W centralnej części znajduje się pięcioarkadowy przelew, przez który nadmiar wody spływa w dół efektownymi kaskadami.
Za zaporą utworzono niewielki zbiornik retencyjny, który przez lata stał się jednym z najbardziej fotogenicznych miejsc w Karpaczu. Spacer po koronie tamy pozwala podziwiać zarówno górskie krajobrazy, jak i szumiące poniżej wodospady.
Zapora jako atrakcja turystyczna
Obecnie zapora pełni przede wszystkim funkcję turystyczną. Przez jej koronę przebiega czerwony szlak turystyczny prowadzący między innymi na Grabowiec. Okolica jest popularnym miejscem spacerów, sesji fotograficznych i odpoczynku w otoczeniu karkonoskiej przyrody.
W okresie międzywojennym przy zbiorniku funkcjonował zakład kąpielowy Alexandrinenbad, kawiarnia i muszla koncertowa. Miejsce tętniło życiem, a mieszkańcy korzystali z kąpieliska, kajaków oraz rowerów wodnych. Zimą zbiornik zamieniał się w lodowisko.
Legendy i opowieści związane z Łomnicą
Złoto Walończyków
Jedna z najstarszych lokalnych opowieści związana jest z samą rzeką Łomnicą. Już w średniowieczu dolinę przemierzali Walończycy - poszukiwacze złota, kamieni szlachetnych i cennych minerałów. Według miejscowych podań część odnalezionych skarbów miała zostać ukryta gdzieś w dolinie rzeki, a szum wody do dziś strzeże tajemnicy ich położenia.
Duch Wielkiej Powodzi
Wśród starszych mieszkańców Karpacza przez lata opowiadano historię o „duchu wielkiej wody”. Według lokalnych przekazów podczas mglistych wieczorów nad zalewem można było usłyszeć odgłosy przypominające huk powodzi z 1897 roku. Opowieść ta miała przypominać o niszczycielskiej sile górskiej rzeki i znaczeniu zapory dla bezpieczeństwa miasta.
Strażniczka Łomnicy
W niektórych karkonoskich podaniach pojawia się motyw górskiej nimfy lub wodnej strażniczki pilnującej czystości rzek. Mieszkańcy wierzyli, że osoby szanujące przyrodę mogą liczyć na jej opiekę, natomiast ci, którzy zaśmiecali rzekę lub niszczyli otoczenie, byli karani nagłą zmianą pogody lub zgubieniem szlaku.
Ciekawostki
- Zapora została wybudowana w latach 1910-1915.
- Korona tamy ma około 105 metrów długości.
- System zabezpieczeń przeciwpowodziowych potwierdził swoją skuteczność podczas powodzi z 1997 roku.
- Łomnica należy do najbardziej stromych i dynamicznych rzek Karkonoszy.
- Obiekt jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w Karpaczu.
Co warto zobaczyć w okolicy?
Podczas pobytu warto odwiedzić:
- Karpacz,
- Świątynia Wang,
- Dziki Wodospad,
- Śnieżka,
- Karkonoski Park Narodowy,
- Samotnia.
Warto wiedzieć przed wizytą
Gdzie znajduje się zapora?
Zapora położona jest w centrum Karpacza, w pobliżu ulicy Konstytucji 3 Maja oraz ulicy Rybackiej. Łatwo dotrzeć do niej pieszo z centrum miasta.
Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie?
Na spacer wokół zapory i wykonanie zdjęć warto przeznaczyć od 30 minut do 1 godziny. W połączeniu z pobliskimi atrakcjami wycieczka może zająć nawet pół dnia.
Kiedy najlepiej odwiedzić to miejsce?
Najpiękniej zapora prezentuje się wiosną i jesienią, gdy poziom wody jest wysoki, a okoliczne lasy tworzą malowniczą scenerię. Zimą kaskady często pokrywają się lodowymi formacjami.
Dla kogo jest ta atrakcja?
- rodzin z dziećmi,
- miłośników górskich krajobrazów,
- fotografów,
- turystów pieszych,
- pasjonatów historii techniki,
- osób szukających łatwo dostępnych atrakcji Karpacza.
Dlaczego warto odwiedzić Zaporę na Łomnicy?
Zapora na Łomnicy to miejsce, w którym historia inżynierii spotyka się z pięknem karkonoskiej przyrody. Malownicze kaskady, spokojne jeziorko, ciekawa historia walki z żywiołem oraz liczne lokalne legendy sprawiają, że jest to jedna z najciekawszych atrakcji Karpacza i obowiązkowy punkt podczas zwiedzania Karkonoszy.
